Miljoenen Oeigoeren zijn gevangen genomen: tien jaar na de repressie in Xinjiang is er geen liquidatie, maar Beijing begint 'normalisatie' te verkopen aan de wereld.

Op 27 augustus heeft Human Rights Watch een nieuw rapport gepubliceerd waarin het Xinjiang-probleem opnieuw op de internationale mensenrechtenagenda wordt teruggedrongen, volgens welke de zware repressie van de Chinese regering tegen Oeigoeren en andere Turkse moslims in de afgelopen tien jaar een “misdaad tegen de mensheid” vormt, een beleid dat vandaag nog steeds in verschillende vormen wordt voortgezet.

Volgens Human Rights Watch zijn er nog steeds grootschalige willekeurige detenties, onrechtvaardige gevangenschappen, alomvattend toezicht, religieuze en culturele uitsluiting, reizen en communicatiebeperkingen en druk op overzeese Oeigoeren. Tegelijkertijd blijft dwangarbeid in Xinjiang verbonden met wereldwijde toeleveringsketens zoals auto's, zonnepanelen, kleding, zeevruchten, landbouwproducten en belangrijke mineralen.

De eerste belangrijke knooppunt van de tijdlijn was na

1. De Chinese regering breidde het zogenaamde "anti-terrorisme", "de-extremisme" en het beleid van sociale stabiliteit in Xinjiang snel uit, gevolgd door massale detentiefaciliteiten. De Verenigde Naties, mensenrechtenorganisaties, media en satellietonderzoek hebben opeenvolgende opnames gemaakt van heropvoedingskampen, bewakingssystemen en scheiding van gezinnen.

De VN-Hoge Commissaris voor de Rechten van de Mens heeft een evaluatieverslag van Xinjiang gepubliceerd waarin wordt geconcludeerd dat ernstige schendingen van de mensenrechten in de regio "een internationaal misdrijf kunnen vormen, in het bijzonder misdrijven tegen de mensheid".

Vier jaar later vond Human Rights Watch dat er niet meer bewijsmateriaal ontbrak, maar verantwoording.

Volker Türk, Hoge Commissaris voor Mensenrechten van de Verenigde Naties, erkent in 2024 dat er nog steeds veel problematische wetten en beleidsmaatregelen bestaan en betreurt dat China in februari 2026 niet heeft voldaan aan eerdere aanbevelingen en verantwoordelijkheden.

Tegelijkertijd verandert Beijing het externe imago van Xinjiang. De officiële propaganda legt steeds meer nadruk op toerisme, economische ontwikkeling, nationale eenheid en het zogenaamde "normale leven", in een poging om Xinjiang van de internationale mensenrechtencrisis te verpakken tot een succes voor ontwikkeling en stabiliteit. Maar Human Rights Watch wijst erop dat de oppervlakkige normalisatie niet betekent dat het systeem van toezicht, strafrecht en politieke controle dat ooit is opgezet, is afgebroken.

De Verenigde Staten hebben de Uighur Forced Labour Prevention Act goedgekeurd om invoerbeperkingen op te leggen op producten die verband houden met Xinjiang en de Europese Unie heeft een invoerverbod opgelegd voor producten die verband houden met gedwongen arbeid. Human Rights Watch roept Canada, Australië, het Verenigd Koninkrijk en Japan op om verdere maatregelen te ontwikkelen of te versterken en de Europese Unie vraagt om Xinjiang op te nemen als een hoogrisicogebied in de toekomstige database van gedwongen arbeid.

Dit maakt Xinjiang niet langer een kwestie van mensenrechten in China, maar een kwestie van verantwoordelijkheid voor het wereldwijde handelssysteem. Als gedwongen arbeidsproducten de internationale markt kunnen betreden door middel van meerlagige leveranciers en verwerking door derden, kunnen consumenten en multinationals in het buitenland economische voordelen blijven leveren aan het onderdrukkingssysteem van China.

Een decennium later zijn de zwaarste vragen nog steeds onbeantwoord: waar zijn degenen die ooit massaal zijn vastgehouden? hoeveel mensen zijn veroordeeld? welke functionarissen hebben deze beleidsmaatregelen ontworpen en uitgevoerd? wat voor schadevergoeding krijgen de families van de slachtoffers?

De CPC probeert vandaag de wereld ervan te overtuigen dat "Xinjiang weer normaal is", maar dat de normalisering niet echt kan worden bewezen door een toeristische propagandafilm, maar door het sluiten van willekeurige detentiesystemen, het stoppen van gedwongen arbeid, het herstellen van religieuze en culturele vrijheid en het toestaan van onafhankelijke internationale onderzoekers om binnen te komen.

Een decennium van repressie betekent dat als er uiteindelijk geen verantwoordelijken zijn die een echt onafhankelijk gerechtelijk proces betreden, de zogenaamde "stabiliteit" alleen betekent dat het slachtoffer wordt gedwongen om te zwijgen in plaats van dat gerechtigheid al is gebeurd.